Bài 4 · 9 phút
Các cặp con giáp
Mười hai con giáp liên hệ với nhau qua hợp, tam hợp, xung, hại và hình. Bài này giải thích từng mối quan hệ và cách truyền thống xem hợp tuổi áp dụng chúng cho các cặp đôi.




Hòa hợp: Lục Hợp
Lục Hợp, hay sáu cặp hợp, ghép các Địa Chi theo từng đôi: Tý và Sửu, Dần và Hợi, Mão và Tuất, Thìn và Dậu, Tỵ và Thân, Ngọ và Mùi. Trong truyền thống xem hợp tuổi, đây là một trong những cặp được ưa chuộng nhất cho một đôi lứa, được đọc là một mối gắn kết tự nhiên, như hai nửa vừa khít nhau.
Hãy để ý rằng mỗi cặp hợp đều ghép một con giáp dương với một con giáp âm. Bài học trước về âm dương xuất hiện ở đây: cặp đôi thân thiết kinh điển được tạo nên từ hai người bổ sung cho nhau.
Mỗi cặp hợp cũng gắn với một hành. Người ta nói Tý và Sửu hợp hóa Thổ, Dần và Hợi hóa Mộc, Mão và Tuất hóa Hỏa, Thìn và Dậu hóa Kim, Tỵ và Thân hóa Thủy. Ngọ và Mùi gắn với Hỏa, hoặc theo một số nguồn là Thổ. Những sự chuyển hóa này quan trọng trong việc phân tích toàn bộ lá số hơn là trong xem hợp tuổi đơn giản.
Họ hàng: bốn nhóm Tam Hợp
Tam Hợp xếp các con giáp thành nhóm ba: Tý, Thìn và Thân; Sửu, Tỵ và Dậu; Dần, Ngọ và Tuất; Mão, Mùi và Hợi. Các con giáp cùng nhóm Tam Hợp cách nhau bốn vị trí trong vòng, giống như góc tam hợp phương Tây cách nhau bốn cung.
Mỗi nhóm Tam Hợp tạo thành một cục cho một hành. Thân, Tý và Thìn tạo thành Thủy cục; Dần, Ngọ và Tuất là Hỏa cục; Tỵ, Dậu và Sửu là Kim cục; Hợi, Mão và Mùi là Mộc cục. Hai người cùng nhóm Tam Hợp được đọc là có chung cách nhìn và nhịp sống, những người bạn đồng hành tốt hiểu mục tiêu của nhau.
Va chạm: xung, hại và hình
Lục Xung ghép các con giáp nằm đối diện nhau trong vòng: Tý và Ngọ, Sửu và Mùi, Dần và Thân, Mão và Dậu, Thìn và Tuất, Tỵ và Hợi. Xung được đọc là sự đối lập trực tiếp, tương phản mạnh và chuyển động. Truyền thống xem hợp tuổi thường cảnh báo về những năm xung nhau, trong khi nhiều người đọc hiện đại mô tả xung như một nguồn năng lượng cần được chăm chút, chứ không phải rào cản đối với tình yêu.
Lục Hại thì lặng lẽ hơn: Tý và Mùi, Sửu và Ngọ, Dần và Tỵ, Mão và Thìn, Thân và Hợi, Dậu và Tuất. Hại được đọc là những hiểu lầm nhỏ và va chạm ngầm. Hình là các nhóm được đọc là sự căng thẳng hoặc uốn nắn: Dần, Tỵ và Thân; Sửu, Mùi và Tuất; và Tý với Mão.
Một số cặp thuộc về nhiều nhóm. Tỵ và Thân vừa hợp vừa nằm trong một nhóm hình; Dần và Thân vừa xung vừa cùng một nhóm hình. Công cụ của Zodiaq chỉ báo một quan hệ chính cho mỗi cặp, kiểm tra theo thứ tự cố định: hợp trước, rồi xung, tam hợp, hại và hình. Vì thế Tỵ và Thân hiện là hợp, Dần và Thân là xung, Dần và Tỵ là hại, và chỉ có Tý và Mão, Sửu và Tuất, Mùi và Tuất hiện là hình. Cặp nào không có quan hệ nào trong số này là trung tính.
Năm, ngày và toàn bộ lá số
Xem hợp tuổi phổ thông dùng con giáp năm sinh, thứ mà hầu hết mọi người đều biết. Người đọc Bát Tự nhìn xa hơn. Với các câu hỏi về tình cảm, họ thường đặc biệt coi trọng Chi ngày, gọi đó là cung Phu Thê, và so sánh cả bốn trụ khi biết giờ sinh.
Điều này quan trọng vì hai người có thể xung nhau theo năm nhưng hợp nhau theo ngày, hoặc ngược lại. Một bài đọc dừng lại ở con giáp năm sinh mới nhìn được nhiều nhất là một phần tư bức tranh.
Thuật ngữ chính
- Lục Hợp
- Sáu cặp Địa Chi được đọc là những người bạn đời tự nhiên, như Tý và Sửu hay Dần và Hợi.
- Tam Hợp
- Bốn nhóm ba con giáp, cách nhau bốn vị trí, được đọc là có chung cách nhìn và tạo thành một cục cho một hành.
- Xung
- Hai con giáp đối diện nhau trong vòng, được đọc là tương phản mạnh và chuyển động.
- Hại
- Sáu cặp được đọc là va chạm ngầm và hiểu lầm.
- Hình
- Các nhóm Địa Chi được đọc là sự căng thẳng hoặc uốn nắn, như Dần, Tỵ và Thân.
- Cung Phu Thê
- Tên gọi Chi ngày trong Bát Tự, thường được coi trọng hơn trong các bài đọc về tình cảm.
Ví dụ minh họa
Thân và Dần, Dần và Tuất
Con giáp năm sinh của Maya là Thân (Khỉ) và của Jun là Dần (Hổ). Quan hệ Địa Chi mà công cụ đưa ra cho Thân và Dần là xung: chúng nằm đối diện nhau trong vòng. Một bài đọc theo lịch vạn niên phổ thông có thể dừng ở đây và gọi cặp này là khó hợp.
Giờ hãy nhìn vào Chi ngày. Trụ ngày của Maya là Canh Dần, nên Chi ngày của cô là Dần (Hổ). Trụ ngày của Jun là Canh Tuất, nên Chi ngày của anh là Tuất (Chó). Quan hệ mà công cụ đưa ra cho Dần và Tuất là tam hợp: cả hai cùng thuộc Hỏa cục Dần, Ngọ, Tuất. Vậy ở cung Phu Thê, truyền thống đọc ra sự gần gũi và chung hướng đi.
Hai tầng, hai câu trả lời khác nhau. Một người đọc cẩn thận sẽ mô tả sự tương phản bên ngoài, có thể là nền tảng gia đình hay phong cách giao tiếp xã hội khác nhau, song song với cảm giác riêng tư hơn rằng hai người đứng cùng một phía. Điều đó hữu ích hơn nhiều, và trung thực hơn nhiều, so với việc gọi cặp đôi này là tốt hay xấu.
Lịch sử và truyền thốngLịch vạn niên và những điều kiêng kỵ
Các quan hệ Địa Chi có từ rất lâu. Hợp, xung, hại và hình xuất hiện khắp các văn bản bói toán và lịch pháp cổ điển Trung Hoa, và đến cuối thời phong kiến, chúng được in trong các cuốn lịch phổ thông, gọi là Thông Thư, mà các gia đình tra cứu khi cưới hỏi và những dịp khác.
Những tín ngưỡng dân gian hình thành quanh một số năm nhất định. Ở Nhật Bản, một tín ngưỡng xưa cho rằng phụ nữ sinh năm Bính Ngọ, tức năm Ngựa Lửa (hinoeuma), sẽ là những người vợ khó tính. Năm 1966, năm Bính Ngọ gần đây nhất, số ca sinh ở Nhật Bản giảm mạnh, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy người ta đã thay đổi những quyết định có thật vì tín ngưỡng ấy.
Thử ngay: Gọi tên quan hệ
Với mỗi cặp con giáp, hãy chọn quan hệ của chúng: hợp, tam hợp, xung, hại, hình hoặc trung tính.
Vòng 1/5
Kiểm tra mức hiểu bài
Câu 1/5
Suy ngẫm
Nếu một người trong gia đình khuyên bạn tránh một người bạn đời vì năm sinh của họ, bạn muốn đáp lại thế nào cho vừa tôn trọng vừa thành thật?
