Bài 5 · 10 phút
Tứ Trụ
Lá số Tứ Trụ gọi tên năm, tháng, ngày và giờ sinh bằng các cặp can chi. Bài này chỉ cách đọc một lá số, bắt đầu từ Nhật chủ.
Tám chữ
Lá số Tứ Trụ, tiếng Hán gọi là Bát Tự, tức tám chữ, được dựng từ bốn cặp can chi. Trụ năm đến từ năm sinh, đổi vào Lập Xuân. Trụ tháng đến từ tháng Mặt Trời, bắt đầu tại một tiết khí. Trụ ngày đến từ vòng đếm sáu mươi ngày không đứt quãng. Trụ giờ đến từ canh giờ lúc sinh.
Mỗi trụ có một Can ở trên và một Chi ở dưới, nên lá số có tất cả tám chữ. Không có giờ sinh thì không thể biết trụ giờ, và người luận cẩn thận sẽ làm việc với sáu chữ còn lại thay vì đoán.
Trụ tháng không phải tháng âm lịch. Nó đi theo tiết khí, nên tháng Hổ luôn bắt đầu từ Lập Xuân, và mỗi tháng sau bắt đầu tại tiết khí chính tiếp theo. Trụ ngày là phần cổ nhất của hệ thống: nó đơn giản là bước kế tiếp trong vòng đếm sáu mươi ngày mà nhà Thương đã dùng.
Nhật chủ
Các phương pháp xưa lấy năm làm trung tâm. Từ đời nhà Tống trở đi, người hành nghề chuyển trọng tâm sang Can của trụ ngày, gọi là Nhật chủ. Trong truyền thống này, Nhật chủ đại diện cho bản thân, và bảy chữ còn lại được đọc trong mối liên hệ với nó.
Nhật chủ là một trong mười Can, nên nó có một hành và một tính âm dương. Giáp và Ất là Mộc, Bính và Đinh là Hỏa, Mậu và Kỷ là Thổ, Canh và Tân là Kim, Nhâm và Quý là Thủy. Trong mỗi cặp, Can đầu là dương và Can sau là âm.
Vì Nhật chủ là một Can, nên chỉ có mười loại, và rất nhiều người có chung mỗi loại. Hai người cùng Nhật chủ vẫn có thể có lá số rất khác nhau, vì bảy chữ còn lại làm thay đổi bức tranh. Bạn sẽ thấy điều này trong ví dụ minh họa.
Cân bằng ngũ hành
Khi đã biết Nhật chủ, người luận xem lá số có bao nhiêu phần của mỗi hành và các hành ấy liên hệ thế nào với Nhật chủ qua hai vòng. Những hành sinh ra Nhật chủ hoặc cùng hành với nó được đọc là sự nâng đỡ. Những hành mà Nhật chủ sinh ra, khắc, hoặc bị chúng khắc được đọc là làm hao tổn nó.
Từ đó, người luận đánh giá Nhật chủ mạnh hay yếu, và hành nào sẽ đưa lá số về gần sự cân bằng. Mỗi trường phái cân nhắc các chữ theo cách khác nhau, nên tỷ lệ phần trăm ngũ hành là một mô hình, không phải một phép đo.
Trên thực tế, lá số hiếm khi đồng đều. Phần lớn lá số nặng về một hai hành và nhẹ về một hành khác, có lá số còn thiếu hẳn một hành trong các chữ nhìn thấy được. Trong truyền thống này, đó không phải khiếm khuyết. Đó là điểm khởi đầu của việc luận giải.
Tàng Can
Mỗi Chi còn chứa từ một đến ba Can ẩn, gọi là Tàng Can, tức các hành được cất giữ bên trong nó. Tý chỉ chứa Quý Thủy. Dần chứa Giáp Mộc, Bính Hỏa và Mậu Thổ, trong đó Mộc là chính. Những Tàng Can này là lý do một lá số có thể có nhiều một hành hơn so với những gì tám chữ nhìn thấy được gợi ra.
Bạn không cần thuộc lòng Tàng Can để đọc phác thảo của một lá số. Chỉ cần biết rằng các Chi có nhiều lớp, và một phép đếm ngũ hành cẩn thận sẽ nhìn vào bên trong chúng.
Thuật ngữ chính
- Bát Tự
- Tám chữ: tên gọi tiếng Hán của lá số Tứ Trụ.
- Trụ
- Một cặp can chi cho năm, tháng, ngày hoặc giờ sinh.
- Nhật chủ
- Can của trụ ngày, được đọc là bản thân người đó trong truyền thống này.
- Tàng Can
- Từ một đến ba Can được cất giữ bên trong mỗi Chi, góp thêm vào số đếm ngũ hành của lá số.
- Cân bằng ngũ hành
- Lá số có bao nhiêu phần của mỗi hành trong năm hành, được cân nhắc trong mối liên hệ với Nhật chủ.
Ví dụ minh họa
Hai lá số minh họa
Với nhân vật mẫu Maya, sinh ngày 15 tháng 3 năm 1992 lúc 14:30 tại Lisbon, bộ máy cho năm Nhâm Thân (Khỉ Thủy), tháng Quý Mão (Mèo Thủy), ngày Canh Dần (Hổ Kim) và giờ Quý Mùi (Dê Thủy). Con giáp năm sinh của cô là Khỉ. Nhật chủ của cô là Canh, Kim dương. Cân bằng ngũ hành của bộ máy cho Thủy cao nhất và Hỏa thấp nhất, và đánh giá Nhật chủ của cô là cân bằng.
Với nhân vật mẫu Jun, sinh ngày 2 tháng 11 năm 1986 lúc 08:10 tại Seoul, bộ máy cho năm Bính Dần (Hổ Hỏa), tháng Mậu Tuất (Chó Thổ), ngày Canh Tuất (Chó Kim) và giờ Canh Thìn (Rồng Kim). Con giáp năm sinh của anh là Hổ. Nhật chủ của anh cũng là Canh, Kim dương. Cân bằng ngũ hành của anh do Thổ dẫn đầu, gần như không có Thủy, và bộ máy đánh giá Nhật chủ của anh là rất mạnh.
Cùng Nhật chủ, lá số rất khác nhau. Thổ sinh Kim, nên lượng Thổ dồi dào của Jun nuôi dưỡng Kim của anh, còn phần Thủy lớn của Maya kéo Kim của cô tỏa ra ngoài. Hãy để ý cả Tàng Can: mỗi Chi Tuất của Jun chứa Mậu Thổ, Tân Kim và Đinh Hỏa, góp thêm vào Thổ và Kim của anh. Trong bài tập, hãy tìm con giáp năm sinh và hành của Nhật chủ trên một lá số như thế này.
Lịch sử và truyền thốngTừ Đường đến Tống
Cách tính mệnh thời kỳ đầu đời nhà Đường, thường gắn với Lý Hư Trung, chủ yếu dựa vào năm, tháng và ngày. Đến đời nhà Tống, Từ Tử Bình được cho là người thêm giờ sinh và đặt trọng tâm luận giải vào Can ngày, vì thế phương pháp này đôi khi được gọi là Tử Bình.
Các sách về sau tinh chỉnh quy tắc về vượng suy, cân bằng và dụng thần, và việc luận Tứ Trụ lan rộng khắp Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam và Nhật Bản, nơi nó vẫn là một truyền thống sống động.
Thử ngay: Đọc lá số
Hãy nhìn lá số Tứ Trụ được hiển thị. Chạm vào con giáp năm sinh, rồi chạm vào hành của Nhật chủ.
Đang tính...
Kiểm tra mức hiểu bài
Câu 1/5
Suy ngẫm
Truyền thống Nhật chủ coi ngày sinh, chứ không phải năm sinh, là bản thân. Vì sao một truyền thống có thể chuyển trọng tâm từ năm sang ngày?
